Şarj uyarı lambası yandığında suçlu hemen alternatör sanılır. Oysa şasi bağlantıları, kablolar, sigortalar, kayış ve akü de aynı belirtileri verebilir; sistem kontrol edilmeden yapılan değişim çoğu zaman sorunu çözmez.
Akü şarj sorunları çoğu zaman hızlı bir teşhise yol açar: suçlu alternatördür. Gösterge panelinde şarj uyarı lambası yandığında, akü sürekli boşaldığında ya da çalıştırma güçlükleri başladığında alternatörü değiştirmek en açık çözüm gibi görünür. Ancak bu karar arızanın asıl nedenini her zaman ortadan kaldırmaz; şarj sisteminin tamamı kontrol edilmediyse yeni ya da yeniden üretilmiş bir alternatör de kısa sürede aynı belirtileri verebilir.
Alternatör, şarj sisteminin yalnızca bir parçasıdır
Alternatör, aracın tamamına elektrik sağlayan sistemin yalnızca bir bileşenidir. Doğru çalışması; kabloların, elektrik bağlantılarının, akünün, kayış-kasnak tahrik sisteminin ve kontrol devrelerinin durumuna bağlıdır. Teşhis sırasında bunların gözden kaçırılması gereksiz masrafa ve tekrarlayan garanti taleplerine yol açar.
Şasi bağlantıları — sık karşılaşılan sorun
Şarj sorunlarının en yaygın nedenlerinden biri yetersiz şasi (gövde) bağlantılarıdır. Korozyon, kir veya gevşek kablolar direnci artırıp akımı sınırlar. Bu durumda alternatör doğru gerilimi üretse bile bu gerilim aküye ve tüketicilere etkili biçimde ulaşamaz. Belirtiler yanıltıcıdır: alternatör sağlam olduğu hâlde farlarda titreme, aralıklı arıza mesajları veya çalıştırma güçlüğü görülebilir.
Pozitif kablodaki gerilim düşümleri
Alternatörü aküye bağlayan pozitif kablonun hasarı da benzer sonuç verir. Kablo dışarıdan sağlam görünse de içindeki korozyon ya da ısınmış bağlantı uçları iletkenliği düşürür. Buradaki küçük bir gerilim düşümü bile akünün düzgün şarj olmasını engelleyebilir.
Sigortalar, konnektörler ve kontrol kabloları
Modern araçlarda alternatör bağımsız çalışmaz; çıkışı çoğu zaman motor kontrol ünitesi (ECU) veya enerji yönetim sistemi tarafından yönetilir. Hasarlı bir uyartım kablosu, atmış bir sigorta veya kontrol modülleri arasındaki iletişim hatası, alternatör tam çalışır durumdayken bile düzgün şarjı engelleyebilir.
Kayış-kasnak tahriki de kontrol edilmeli
Mekanik tahrik de göz ardı edilmemelidir. Aşınmış kanallı kayış, arızalı gergi veya hasarlı serbest dönüşlü kasnak (OAP), motordan alternatöre güç aktarımını düşürür. Alternatör özellikle yüksek elektrik yükünde beklenen performansa ulaşamaz; belirtiler yine alternatör arızasını andırır.
Arızalı akü alternatöre yük bindirir
Akünün durumu da incelenmelidir. Sülfatlaşma, kapasite kaybı veya bir hücredeki iç kısa devre, akünün şarjı düzgün kabul etmesini engeller. Bu koşulda alternatör uzun süre yüksek yük altında çalışır, iç parçaları ısınır ve aşınması hızlanır. Yani yeni takılan bir alternatör kendi kusuru yüzünden değil, aküyle ilgili sorun giderilmediği için arızalanabilir.
Değiştirmeden önce teşhis
Bu nedenle alternatörü değiştirmeden önce temel teşhis şarttır. Önce motor kapalıyken akü gerilimi ölçülür; ardından motor çalışırken ve farlar, arka cam rezistansı, kalorifer fanı gibi yükler açıkken şarj gerilimi kontrol edilir. Alternatör ile akü arasındaki gerilim düşümlerini ölçmek ve şasi bağlantılarını incelemek de önemlidir. Teknisyen ancak tüm sonuçları değerlendirerek arızanın gerçekten alternatörden kaynaklanıp kaynaklanmadığını belirleyebilir.
Elektrik sistemini incelemeden alternatörü değiştirmek hızlı görünür ama çoğu zaman maliyetli bir kestirme yoldur. Şarj sistemini birbirine bağlı bir bütün olarak değerlendiren doğru teşhis, değişimin yeni bir arızanın başlangıcı değil, sorunun gerçek çözümü olmasını sağlar. AS-PL alternatör ve yedek parçaları Vural Otomotiv stoklarından temin edilebilir.