Alternatör, motorun mekanik enerjisini elektrik enerjisine dönüştüren ve motor çalışırken aracın tüm elektrik ihtiyacını karşılayan parçadır. Halk arasında şarj dinamosu olarak da bilinir. Alternatör hem aküyü şarj eder hem de farlardan klimaya, motor kontrol ünitesinden multimedyaya kadar tüm elektrikli sistemleri besler.
Alternatör ne işe yarar?
Akü yalnızca motoru çalıştırmak ve kısa süreli ihtiyaçlar için enerji depolar. Motor çalıştıktan sonra elektriği alternatör üretir. Alternatör arızalanırsa araç bir süre aküyle gider, akü boşalınca da durur.
Alternatör nasıl çalışır?
Alternatör, motordan aldığı hareketle kayış ve kasnak üzerinden döner. İçindeki rotor (dönen mıknatıs bobini), sabit duran stator sargılarında üç fazlı alternatif akım (AC) üretir. Bu akım diyot tablası ile doğru akıma (DC) çevrilir. Voltaj regülatörü ise motor devrinden bağımsız olarak çıkış voltajını yaklaşık 13,8–14,6 volt aralığında tutar.
Alternatörün parçaları
- Rotor: Manyetik alanı oluşturan dönen bobin.
- Stator: Elektriğin üretildiği sabit sargılar.
- Diyot tablası (redresör): AC akımı DC akıma çevirir.
- Voltaj regülatörü (konjektör): Şarj voltajını sabit tutar.
- Kömürler ve kömür yuvası: Rotora akım iletir.
- Rulmanlar: Rotorun sessiz ve rahat dönmesini sağlar.
- Kasnak: Sabit kasnak ya da titreşimi sönümleyen serbest dönüşlü (kavramalı) kasnak.
Alternatör arızası belirtileri
- Gösterge panelinde akü/şarj uyarı lambasının yanması
- Farların ve iç aydınlatmanın sönükleşmesi ya da titremesi
- Akünün sık sık boşalması
- Alternatör tarafından gelen uğultu, ıslık ya da rulman sesi
- Yanık kokusu veya kayış ötmesi
- Motor çalışırken akü kutuplarında 13 voltun altında ya da 15 voltun üzerinde ölçüm
Alternatör ömrü ve bakımı
Kaliteli bir alternatör uygun koşullarda 150.000–250.000 km sorunsuz çalışabilir. Kayış gerginliği, motor yağı ya da su sızıntısı, aşırı ısı ve yanlış akü seçimi alternatör ömrünü doğrudan etkiler. Alternatör değiştirildiğinde akü ve kayış da kontrol edilmelidir; aksi halde yeni alternatör de kısa sürede zorlanır.
Vural Otomotiv, Avrupa'nın önde gelen alternatör ve marş motoru üreticilerinden AS-PL'nin Türkiye partneridir. Alternatörler ve tüm alternatör yedek parçaları (rotor, stator, regülatör, diyot tablası, kömür, rulman, kasnak) stoklarımızda bulunur.
Sık sorulan sorular
Alternatör kaç volt şarj etmeli?
Motor çalışırken akü kutuplarında genellikle 13,8–14,6 volt ölçülmelidir. Akıllı şarj sistemli yeni araçlarda bu değer sürüş koşuluna göre 12,5–15 volt arasında değişebilir.
Alternatör arızalıyken araç ne kadar gider?
Akünün doluluğuna ve açık tüketicilere bağlı olarak genellikle birkaç dakikadan bir saate kadar. Şarj lambası yandığında araç en kısa sürede kontrol ettirilmelidir.
Alternatör tamir mi edilir, değiştirilir mi?
Kömür, regülatör, rulman ya da diyot tablası gibi parçalar değiştirilerek alternatör onarılabilir. Sargı hasarı ya da gövde hasarı varsa yeni veya yeniden üretilmiş alternatör daha ekonomiktir.