Alternatör regülatörü (voltaj regülatörü), alternatörün ürettiği voltajı motor devrinden ve elektrik yükünden bağımsız olarak belirli bir aralıkta tutan elektronik devredir. Türkiye'de halk arasında konjektör ya da şarj regülatörü olarak da adlandırılır. Çoğu modern alternatörde regülatör, kömür yuvasıyla birlikte tek parça halindedir.
Regülatör ne işe yarar?
Alternatörün ürettiği voltaj, motor devri arttıkça yükselme eğilimindedir. Regülatör olmasaydı rölantide akü şarj olmaz, yüksek devirde ise voltaj aşırı yükselerek aküyü ve elektronik üniteleri bozardı. Regülatör, rotor bobinine giden uyarma akımını sürekli açıp kapatarak çıkışı yaklaşık 13,8–14,6 volt aralığında tutar.
Regülatör çeşitleri
- Klasik (mekanik) regülatör: Eski araçlarda alternatörden ayrı monte edilen röleli tip.
- Elektronik entegre regülatör: Alternatörün içine ya da arkasına monte edilen, kömür yuvasıyla birleşik yarı iletken regülatör. Bugün en yaygın tiptir.
- Akıllı (LIN / BSS / PWM kontrollü) regülatör: Motor kontrol ünitesiyle haberleşir. Yakıt tasarrufu için şarj voltajını sürüş koşuluna göre değiştirir; frenlemede şarjı artırır, hızlanırken azaltır.
Regülatör (konjektör) arızası belirtileri
- Yetersiz şarj: Akü uyarı lambası yanar, akü boşalır, voltaj 13 voltun altına düşer.
- Aşırı şarj: Voltaj 15 voltun üzerine çıkar; ampuller sık yanar, akü ısınır, şişer ya da asit kokusu yapar.
- Farların motor devrine göre parlayıp sönmesi
- Gösterge panelinde elektrik sistemi uyarıları
Aşırı şarj, yetersiz şarjdan daha sinsi bir arızadır: araç normal çalışıyor gibi görünür ama akü ve elektronik üniteler hızla yıpranır. Bu yüzden şarj voltajı motor çalışırken düzenli ölçülmelidir.
Regülatör nasıl test edilir?
Basit kontrol için motor çalışırken akü kutuplarında voltaj ölçülür; ardından farlar ve klima açılarak voltajın düşüp düşmediğine bakılır. Akıllı regülatörler multimetreyle tam test edilemez; bunun için MSG Equipment'ın MS013, MS015 ve MS016 gibi regülatör test cihazları kullanılır.
Sık sorulan sorular
Konjektör ne demek?
Konjektör, alternatör voltaj regülatörünün halk arasındaki adıdır. Alternatörün şarj voltajını sabit tutan parçadır.
Regülatör arızası aküye zarar verir mi?
Evet. Yetersiz şarj aküyü sürekli boş bırakarak sülfatlanmaya, aşırı şarj ise akünün ısınmasına, su kaybetmesine ve şişmesine yol açar.
Regülatör değişince kömür de değişir mi?
Çoğu alternatörde regülatör ve kömür yuvası tek parçadır; regülatör değiştirildiğinde yeni kömürler de takılmış olur.